Wat is evenwijdigheid?

Evenwijdigheid is een richtingstolerantie, aangeduid met ∥ in het tolerantiekader, die verwijst naar ten minste één datum. Voor een vlak ligt de tolerantiezone tussen twee vlakken evenwijdig aan het datumvlak, met de tolerantiewaarde als onderlinge afstand. Voor een as hangt de vorm van de zone af van de aanduiding: staat er ⌀ voor de waarde, dan is de zone een cilinder evenwijdig aan de datum, anders twee evenwijdige vlakken. De eis begrenst de stand van het kenmerk, niet zijn afstand tot de datum; die afstand regelt een maat- of positietolerantie.

Wat zegt de norm over evenwijdigheid?

Symbool, zones en datumverwijzing staan in ISO 1101; hoe een datum uit een werkelijk vlak wordt afgeleid, staat in ISO 5459. Een evenwijdigheidseis zonder datumletter is volgens die regels onvolledig. Omdat de zone het hele vlak omvat, begrenst ze ook de vlakheid van dat vlak tot dezelfde waarde; een aparte vlakheidseis heeft alleen zin als die kleiner is. Staat er geen eigen eis maar wel een verwijzing naar ISO 2768-2, dan volgt de algemene evenwijdigheid uit de maattolerantie of de algemene vlakheid of rechtheid, welke van beide groter is. ASME Y14.5 behandelt evenwijdigheid op dezelfde manier: als richtingstolerantie met datum.

Hoe werkt evenwijdigheid in de praktijk?

Twee evenwijdige vlakken aan weerszijden van een plaat ontstaan meestal in twee opspanningen. Na het omkeren ligt het werkstuk op het eerste vlak, en de vlakheid en het aanliggen van dat vlak bepalen mee hoe evenwijdig de tweede zijde uitvalt. Bij dunne of lange delen kan restspanning het werkstuk na het lossen laten kromtrekken. Of een krappe waarde haalbaar is met frezen, met een lichte nagang na het omkeren, met spanningsarm gloeien tussendoor of pas met vlakslijpen, hangt af van materiaal, wanddikte, spanmiddel en waarde. Kenmerken aan dezelfde zijde die onderling evenwijdig moeten zijn, zoals twee boringen in één blok, maak je meestal in één opspanning. Gemeten wordt met een meetklok op de meetplaat of op een coördinatenmeetmachine, met het datumvlak als referentie.

Waarmee wordt evenwijdigheid vaak verward?

Evenwijdigheid is geen vlakheid: vlakheid is een vormtolerantie zonder datum, evenwijdigheid een richtingstolerantie met datum die de vlakheid meeneemt. Ze is ook geen maattolerantie op de dikte. Bij 20 ±0,1 mag onder het onafhankelijkheidsprincipe van ISO 8015 elke lokale dikte tussen 19,9 en 20,1 mm liggen, ook als de plaat aan de ene kant 19,9 en aan de andere kant 20,1 mm dik is. Een evenwijdigheid van 0,02 ten opzichte van de onderzijde sluit dat uit.

Hoe zie je evenwijdigheid in Blake?

In Blake voer je de opspanningen per route in en accepteer je ze, of maak je ze ongedaan; instellen staat als eigen regel in de calculatie. Besteed je vlakslijpen uit, dan komt het uit je bibliotheek van uitbestede bewerkingen als aparte regel; ontbreekt de prijs, dan blijft die regel open. De uitkomst staat gemarkeerd als schatting. Meer over calculatie.