BegrippenSoort begrip: Kostprijs en economieEconomische seriegrootte

Wat is de economische seriegrootte?

De economische seriegrootte is het aantal stuks per serie waarbij de vaste kosten per serie en de voorraadkosten samen het laagst uitkomen.

De twee kostensoorten bewegen tegengesteld met het aantal per keer. Maak je meer per keer, dan daalt het aandeel van instellen per stuk, maar ligt de voorraad langer op de plank: dat kost kapitaal en ruimte, en een tekeningwijziging kan stukken overbodig maken. Het is een berekend optimum onder aannames, geen aantal dat de klant bestelt.

Waar hangt de economische seriegrootte van af?

De klassieke rekenregel is de formule van Camp, internationaal bekend als EOQ of de formule van Harris of Wilson: Q = √(2 × D × S / H), met D de jaarbehoefte in stuks, S de vaste kosten per serie en H de voorraadkosten per stuk per jaar. De formule veronderstelt een gelijkmatige vraag, vaste kosten per serie, voorraadkosten die evenredig zijn met de voorraad, en geen kwantumkorting. Ligt het productietempo niet veel hoger dan het verbruik, dan geeft de productievariant (EPQ) een grotere serie. De kostencurve verloopt vlak rond het optimum: afronden naar een praktisch aantal, zoals een handelslengte of een afroepritme, kost relatief weinig.

Hoe werkt de economische seriegrootte in de praktijk?

S omvat wat elke serie opnieuw kost: instellen, eerstestukcontrole en orderafhandeling. Programmeren valt bij een herhaalorder met een bestaand programma meestal weg en hoort dan niet in S. Op een volbezette machine kost instellen ook gemiste capaciteit; S is dan hoger dan insteltijd maal uurtarief. Een klant die maandelijks tien stuks bestelt, betaalt in de gangbare calculatie elke keer opnieuw voor het instellen. Een grotere serie met afroepen, of een raamcontract waarin jij de voorraad aanhoudt, kan de kosten per stuk dan verlagen; wie de voorraad en het revisierisico draagt, hoort in die afspraak te staan.

Waarmee wordt de economische seriegrootte vaak verward?

De economische seriegrootte is niet de seriegrootte: de seriegrootte is het aantal dat je werkelijk in één keer maakt, de economische seriegrootte een berekend optimum. Ze is ook geen staffel: de staffel toont de prijs bij een paar aantallen, de economische seriegrootte is het aantal waarbij de totale kosten het laagst zijn.

Hoe zie je de economische seriegrootte in Blake?

In Blake staan instellen en programmeren als eigen regels naast materiaal en verspanen, per stuk en per serie, en tellen ze door in de staffel. Daarmee heb je de instelkosten per serie als onderdeel van S; eerstestukcontrole en orderafhandeling tel je er zelf bij. Het resultaat is gemarkeerd als schatting. Meer over calculatie.

Veelgestelde vragen

Hoe bereken je de economische seriegrootte?

Met de formule van Camp: de wortel uit twee maal de jaarbehoefte maal de vaste kosten per serie, gedeeld door de voorraadkosten per stuk per jaar. Vaste kosten per serie zijn vooral instellen en orderafhandeling; programmeren alleen als het per serie opnieuw moet.

Hoeveel daalt de stukprijs bij 100 stuks tegenover 10?

Dat hangt af van hoe zwaar de vaste kosten per serie wegen tegenover materiaal en bewerkingstijd per stuk. Die vaste kosten verdeel je over tien keer zoveel stuks; dat effect groeit met het aantal opspanningen. Ook materiaalinkoop en cyclustijd kunnen bij grotere aantallen veranderen.

Jouw vaktaal. In elke calculatie.

Blake zet de eisen van tekening en model klaar als voorstel en bouwt de kostprijs op per bewerking, met je eigen machines en tarieven. Jouw team beslist.