BegrippenSoort begrip: VakbegripEN AW-2011 (automatenaluminium)
Wat is EN AW-2011?
EN AW-2011 is een aluminium-koperlegering met bismut en lood voor draaiwerk: korte spanen, maar slecht lasbaar en weinig corrosiebestendig.
EN AW-2011, chemisch aangeduid als EN AW-Al Cu6BiPb, is een precipitatiehardende aluminium-koperlegering met kleine toevoegingen van bismut en lood. Die vormen fijne, laagsmeltende insluitsels die de spaan laten breken; vandaar de naam automatenaluminium. Het wordt vooral geleverd als getrokken rond-, vierkant- of zeskantstaf, bijvoorbeeld in toestand T3 of T8, voor draaiwerk met stafaanvoer, ook op langdraaiautomaten.
Wat doet de korte spaan van EN AW-2011?
Door de korte spaan kun je met hoge snijsnelheden en voedingen werken zonder dat lange krullen zich om gereedschap en werkstuk winden. Dat is gunstig voor onbemand draaien, maar of een serie werkelijk onbemand doorloopt, hangt ook af van stafaanvoer, spaanafvoer, standtijd en meetstrategie. Het koper dat de sterkte geeft, maakt de legering gevoeliger voor corrosie dan de 5xxx- en 6xxx-reeks, en maakt de anodiseerlaag dunner, minder beschermend en minder egaal van kleur. Smeltlassen wordt afgeraden, omdat de legering gevoelig is voor warmscheuren.
Wat zegt de norm over EN AW-2011?
De samenstelling staat in EN 573-3, de toestandsaanduiding in EN 515; de mechanische eigenschappen van getrokken staf staan in EN 754-2 en die van geperste staf in EN 755-2. Omdat 2011 lood bevat, krijg je te maken met stofbeperkingen zoals RoHS voor elektrische en elektronische apparatuur, de regels voor materialen die met levensmiddelen in contact komen en die voor voertuigen. Of lood is toegestaan, en tot welk gehalte, hangt af van de regeling en de vrijstellingen die op dat moment gelden. Er bestaan loodvrije automatenlegeringen in de 2xxx- en 6xxx-reeks.
Hoe gedraagt EN AW-2011 zich in de werkplaats?
2011 past bij seriedraaiwerk zoals bussen, pennen, nippels en connectordelen, waar spaanbreking en cyclustijd zwaarder wegen dan sterkte, corrosiebestendigheid of uiterlijk. Of dat voordeel in de kostprijs terechtkomt, hangt af van het aantal, of je onbemand draait, de prijs van het stafmateriaal en de nabehandeling. Een deel dat geanodiseerd, gelast of in een corrosieve omgeving gebruikt wordt, kan in een andere legering goedkoper uitkomen, ook als het langzamer draait. Staat er alleen automatenaluminium op de tekening, vraag dan welke legering bedoeld is.
Waarmee wordt EN AW-2011 vaak verward?
Automatenaluminium is een verzamelnaam, geen legering: 2011 is de bekendste, maar er zijn andere, waaronder loodvrije. Het is ook geen automatenstaal: het principe is hetzelfde, insluitsels die de spaan breken, maar basismateriaal, sterkte en nabehandelingen verschillen. Ook 6082 is iets anders: dat is de algemene legering voor frees- en draaiwerk, beter te lassen en te anodiseren, maar met langere spanen.
Veelgestelde vragen
Waarom draait 2011 onbemand beter dan 6082?
Omdat de bismut- en loodinsluitsels de spaan kort breken. 6082 kan lange krullen geven die om gereedschap of werkstuk draaien. Met een spaanbrekergeometrie, hogere koelmiddeldruk en aangepaste snijwaarden is 6082 vaak ook te beheersen, maar met minder marge.
Kun je EN AW-2011 anodiseren?
Ja, maar het koper geeft een dunnere laag die minder beschermt en minder gelijkmatig kleurt. Hardanodiseren is lastig. Vraagt de klant een decoratieve of beschermende laag, bespreek dan de legering voordat je een prijs afgeeft.
Mag EN AW-2011 in elektronica of in contact met levensmiddelen?
Dat hangt af van het loodgehalte en van de regeling die geldt, zoals RoHS of de regels voor levensmiddelencontact, met hun vrijstellingen. Controleer dat per toepassing. Een loodvrije automatenlegering is een gebruikelijk alternatief.