Sneller offreren met AI-hulp, de prijs zet jij

Waar gaat de tijd in een offerte naartoe?

Neem een toeleverancier met twaalf man die een aanvraag krijgt voor vijf onderdelen. Per onderdeel komen een STEP-model en een pdf-tekening binnen, soms in één map, soms verspreid over twee mails. Voordat er een prijs staat, loopt de calculator steeds dezelfde stappen door.

Een groot deel van dat werk is overnemen en opzoeken, geen calculeren. Hoe minder je hoeft terug te vragen, hoe sneller de rest gaat; wat een aanvraag daarvoor nodig heeft, staat in Wat hoort er in een complete aanvraag?.

De stappen, in de volgorde waarin ze meestal lopen:

1. Bestanden per onderdeel bij elkaar zoeken: welk model hoort bij welke tekening, en welke revisie geldt.
2. De tekening overnemen: materiaal, toleranties, ruwheid, nabehandeling en boringen met schroefdraad.
3. Terugvragen wat ontbreekt, zoals een revisie die niet klopt of een aantal dat nergens staat.
4. De regels opbouwen: materiaal, verspanen, instellen, programmeren en uitbesteed werk, per stuk en per serie.
5. Nagaan of het onderdeel al eens gemaakt is, en tegen welke prijs.

Welke stappen kan software voorstellen?

Bij bijna elke stap uit dat rijtje kan software het eerste werk doen. Het verschil met een algemene chatassistent zit in waar het resultaat landt: als waarde of regel in de calculatie, met de invoer erbij, niet als tekst die je alsnog overtypt.

De tekening lezen is de lastigste stap. Een ruwheid in een opmerking, een algemene tolerantie in het titelblok, een schroefdraad die alleen in een doorsnede staat: daar moet een voorstel twijfel kunnen tonen. Meer daarover in Kan AI een tekening lezen voor de calculatie?.

Zo bouwt het voorstel zich stap voor stap op:

1. Upload van STEP-modellen en pdf-tekeningen in één keer, meerdere onderdelen per aanvraag.
2. Model en tekening per onderdeel gekoppeld op bestandsnaam. Passen er twee tekeningen bij één model, dan kies jij.
3. Elke tekeningseis als voorstel: materiaal, tolerantie, ruwheid, nabehandeling en schroefdraad, per waarde te bevestigen of te corrigeren.
4. Regels per bewerking voor materiaal, verspanen, nabehandeling, instellen en programmeren, met tijd, tarief en aantal.
5. Een prijs per gevraagd aantal, met de eenmalige tijd verdeeld over de serie.

Wat blijft het werk van de calculator?

Een voorstel is geen besluit. De opspanningen kies je zelf: hoe vaak het werkstuk om moet, bepaalt de insteltijd en vaak ook de machine. Een dunne wand die gaat trillen of een positietolerantie van een paar honderdsten vraagt een oordeel dat op geen tekening staat.

Daarna komen de keuzes waar het geld zit: welke machine, welke marge voor deze klant en welke verkoopprijs op de offerte komt. Software kan de kostprijs per regel voorrekenen; marge en verkoopprijs zet de calculator of de eigenaar. Wat AI breder verandert voor een werkplaats als de jouwe, staat in Wat betekent AI voor de moderne precisieverspaner?.

Volgens voorlopige cijfers van het CBS gebruikte 16 procent van de bedrijven in de industrie in 2025 AI. Bedrijven in alle sectoren die AI wel overwogen maar niet gebruiken, noemen vooral gebrek aan ervaring (73 procent), en daarnaast privacy (49 procent) en onduidelijke juridische gevolgen zoals aansprakelijkheid bij schade (42 procent). Die zorg over aansprakelijkheid is terecht: de offerteversie die de deur uitgaat, draagt jouw naam. Daarom hoort bij elke regel de invoer waarmee hij rekent, zodat je hem kunt uitleggen.

Een directe prijs weet niets van je werkplaats.

Er bestaan portalen waar een koper een model uploadt en meteen een prijs krijgt. Die prijs komt uit het rekenmodel van het portaal, en dat model kent jouw machines, je insteltijd en je uitbesteders niet.

Een kostprijs uit je eigen werkplaats rekent met iets anders: jouw machines en uurtarieven, je inkoopprijzen en je uitbesteders voor anodiseren of harden. Twee werkplaatsen met dezelfde tekening komen daardoor op een andere kostprijs, en terecht.

Wordt de portaalprijs de maatstaf, dan gaat het gesprek over andermans tarief in plaats van over je eigen kostprijs. Vraagt het onderdeel drie opspanningen of een nabehandeling bij je eigen anodiseerder, dan gaat dat verschil van je marge af. Een offerte die per regel laat zien waar het geld zit, geeft je de argumenten om je prijs te houden.

Software die rekent op een archief van oude orders, heeft eerst zo'n archief nodig. Volgens een discussiestuk van de OESO uit 2025 hebben kleine bedrijven, vooral in de maakindustrie, moeite om AI-software te vinden die bij hun werk past. Een tweede drempel is een gebrek aan gegevens van goede kwaliteit. Een calculatie die begint bij je machines en tarieven, wacht niet op dat archief.

Helpt AI in de CAM bij de offerte?

Veel AI-hulp in CAM-software richt zich op programmeren: features herkennen, gereedschapsbanen voorstellen en sneller tot een NC-programma komen. Dat is werk voor de programmeur, en het gebeurt na de order.

Tijdens het offreren programmeer je zelden een onderdeel dat misschien nooit komt. Veel aanvragen worden geen order, dus de calculatie moet snel staan zonder programma: met geschatte tijden per bewerking, gelabeld als schatting, tot er een tijd uit CAM of uit de werkplaats tegenover staat.

Voor de offerte telt dus software die rekent met de bestanden die bij de aanvraag op tafel liggen. Tijden uit CAM en NC komen later, als de order binnen is en er een programma ligt.

Staffels, herhaalorders en samenstellingen

Een aanvraag noemt zelden één aantal. Bij een staffel van 10, 25 en 50 stuks verdeel je instellen en programmeren over de serie; materiaal en cyclustijd tellen per stuk. Rekent software de staffel uit dezelfde regels door, dan heeft elk getal dezelfde kostenopbouw. Waarom de stukprijs bij tien stuks zo hoog ligt, lees je in Waarom kost een kleine serie zoveel per stuk?.

Bij een herhaalorder wil je weten wat je de vorige keer rekende. Een vergelijking met de vorige calculatie toont per regel wat er sinds die prijs verschoof, bijvoorbeeld door een andere inkoopprijs of een ander tarief. Dan reken je alleen die regel opnieuw na.

Een samenstelling met twintig delen is met de hand het zwaarst: gemaakte delen, gekochte delen zoals lagers en bouten, en het monteren, samen in één prijs. Elke regel moet dan apart blijven en optellen tot één totaal. Hoe je software daarop vergelijkt, staat in Calculatiesoftware voor verspaning: waar je op let.