Calculatiesoftware voor verspaning: waar je op let

Op welke punten vergelijk je calculatiesoftware?

Schermen en licentieprijzen vergelijken is makkelijk en zegt weinig. De vraag die ertoe doet is kleiner: rekent het pakket een tekening uit je werkplaats door zoals jij dat zou doen, en kun je de uitkomst controleren. De tabel maakt die vraag toetsbaar.

Subduxion maakt Blake. Deze gids is dus niet neutraal over Blake, wel over de rest: er staan geen merknamen in, en elk punt geldt voor elk pakket, ook voor een spreadsheet.

Welke soorten calculatiesoftware zijn er?

In de verspaning kom je vijf soorten tegen, en ze verschillen vooral in waar de calculatie begint.

Een werkplaats met vast herhaalwerk en vaste routings rekent goed vanuit het ERP. Een werkplaats die elke week nieuwe tekeningen krijgt, begint bij het onderdeel. Het offerteportaal met directe prijs begint aan de verkeerde kant: bij de upload van de koper, met machines, tarieven en opspanningen die alleen meetellen voor zover het portaal ze kent. Neem je zo'n prijs over als jouw prijs, dan reken je een onderdeel dat een derde opspanning vraagt als een onderdeel met twee, en dat verschil betaal je uit je marge. Wat een spreadsheet goed doet en waar hij knelt, staat in Calculeren in Excel: waar het werkt, waar het knelt.

Naast die vijf staat er een soort aan de kant van je opdrachtgever: should-cost-software voor inkoop en engineering. Een inkoper rekent daarmee van onderaf uit wat een onderdeel zou moeten kosten, uit materiaal, bewerkingen, machines en tarieven. De Amerikaanse federale inkoopregels noemen een should-cost-review een kostenanalyse die de eerdere kosten van een leverancier niet zomaar als efficiënt aanneemt, en daarom zijn personeel, methoden, materialen en machines zelf beoordeelt. Met zo'n model kan de inkoper bij elke regel van je offerte vragen waar je tijd of tarief afwijkt.

Rekent het pakket met je tekening en je model?

Een aanvraag komt binnen als STEP-model met een pdf-tekening. Het model draagt de vorm, de tekening de eisen: toleranties, oppervlakteruwheid, materiaal, nabehandeling en de boringen met schroefdraad. Een Amerikaans rapport voor NIST uit 2016 beschrijft dezelfde praktijk: veel kleinere toeleveranciers krijgen nog een volledig gemaatvoerde 2D-tekening, of een 3D-model met de eisen op een aparte 2D-tekening.

Een pakket dat alleen het model leest, rekent dus met de helft van de aanvraag. Ook samen leggen model en tekening de route niet vast. Subduxion beschrijft hoe twee bekwame werkplaatsen van dezelfde tekening twee verschillende plannen kunnen maken die allebei kloppen, omdat elke werkplaats zijn eigen machines, gereedschap en manier van opspannen heeft. Route, insteltijd en marge horen daarom uit je werkplaats te komen, niet uit een gemiddelde in het pakket.

In de demo is de toets eenvoudig: welke waarden komen van de tekening, en hoe corrigeer je er een? Een waarde die als voorstel klaarstaat en die jij bevestigt, is iets anders dan een waarde die stil in een formule verdwijnt.

Kan het rekenen met je eigen machines en tarieven?

Een kostprijs uit een gemiddeld machinepark is de kostprijs van een ander bedrijf. Goede calculatiesoftware rekent met jouw machines: werkbereik, assen en een uurtarief per machine. Dan landt een 5-assige bewerking op de 5-assige machine, tegen het tarief van die machine.

Past het onderdeel in het werkbereik, dan is de machine daarmee nog niet geschikt. Elke bewerking moet ook bereikbaar zijn, er moet gereedschap voor zijn, de opspanning moet het werkstuk vasthouden en de maat moet binnen de tolerantie blijven. Subduxion beschrijft machinekeuze daarom als een redeneerprobleem, geen databasezoekopdracht.

Voer in de demo een machine van je eigen vloer in en kijk welke grens beslist: de slag in X, de vierde as of het tarief. Hoe je dat tarief zelf opbouwt, staat in Hoe bereken je een machine-uurtarief?.

Kun je elke regel controleren?

Twee calculators die hetzelfde onderdeel rekenen, komen vaak op twee prijzen. Dat is geen ramp, zolang je ziet waar ze uiteenlopen. Daarvoor heb je een kostenopbouw nodig: materiaal, verspanen, nabehandeling, instellen en programmeren als aparte regels. Zo is de invoer van een regel zichtbaar: de tijd, het tarief en het aantal waarmee hij rekent.

Vraag bij elk getal waar het vandaan komt. Herkomst betekent: van de tekening, uit je catalogus of door een collega ingevuld, en wie het bevestigde. Een berekende tijd hoort zichtbaar een schatting te zijn, tot er een gemeten tijd tegenover staat. Waarom dat bijschrift telt, staat in Vier cyclustijden voor hetzelfde onderdeel.

Laat in dezelfde demo een staffel rekenen bij 1, 10 en 50 stuks. Insteltijd en programmeertijd vallen eenmalig per serie, de cyclustijd telt per stuk. Een pakket dat bij 50 stuks een lagere prijs per stuk toont, moet kunnen laten zien welk deel van het verschil uit die eenmalige tijd komt.

Wat gebeurt er bij een nieuwe revisie of een herhaalorder?

Een klant stuurt revisie C van een tekening die je bij revisie B hebt geoffreerd. Eén maat is gewijzigd en er is een boring bijgekomen. In een goed pakket staat de calculatie van revisie B nog naast de nieuwe, en zie je welke regels door de wijziging verschuiven.

Bij een herhaalorder werkt het net zo: je wilt de kostprijs, het aantal en het tarief van de vorige keer. Elke offerteversie die de deur uitging, hoort bewaard te blijven met haar calculatie en tekeningrevisie. Vraag in de demo naar de vorige versie van een offerte, niet naar de laatste.

Hoe gaat de offerte naar je ERP?

CAD kent de geometrie, CAM de bewerkingsstrategie en het ERP order, materiaal en kosten. Subduxion beschrijft in onderzoek naar de datakloof hoe elk van die systemen maar een stuk kent, en hoe gekoppelde systemen nog niet verklaren waarom een werkvoorbereider voor een bepaalde route kiest. Calculatiesoftware zit ertussen, en de vraag is hoe de offerte er zonder overtypen uit komt.

Vraag twee dingen: aan je ERP-leverancier welke import die ondersteunt, en aan de softwareleverancier welke export die levert, in welk formaat en met welke velden. Een export naar CSV en JSON die je ERP kan inlezen, is eerder in gebruik dan een koppeling die nog gebouwd moet worden.

Stel in hetzelfde gesprek de vraag over je gegevens: waar staan je tekeningen en tarieven, wie kan ze inzien en hoe neem je ze mee als je overstapt. Een export die je zelf kunt lezen, is ook je weg naar buiten.

Welke beloftes toets je extra?

Subduxion onderscheidt in onderzoek twee stappen: een gat in het model vinden, en bepalen wat dat gat van de bewerking vraagt. De tweede stap is de moeilijke. Toets daarom vooral wat het pakket na het herkennen doet: of het rekent met je eigen machines en tarieven, en een correctie vastlegt met de reden erbij.

Frezen en draadvonken nemen materiaal op een fysiek andere manier weg: het ene met een snijgereedschap, het andere met elektrische ontladingen. Subduxion stelt daarom dat één model niet elk proces op dezelfde manier kan dekken. Vraag per proces wat het pakket rekent, en hoe.